Tentoonstelling

De geschiedenis van  de zorgverlening aan zieken, behoeftigen en gekwetsten in Antwerpen gaat meer dan 1000 jaar terug.

Katholieke instellingen, stedelijke overheden en begoede burgers en edellieden bekommerden zich om de opvang van zieken, pelgrims, armen en gehandicapten, en richtten caritatieve instellingen op voor het herbergen en verzorgen van deze meest kwetsbare en zieke medeburgers.

Aldus ontstond in Antwerpen het 12^de-eeuwse Onze Lieve Vrouwgasthuis, het 13^de-eeuwse Ter Ziekengasthuis en  in de 14^de eeuw het St. Elisabethgasthuis en het St. Rochus-gasthuis.

Deze instellingen werden mogelijk dankzij ‘zusters en broeders’, die zich met hart en ziel hebben ingezet voor de zorg aan deze behoeftigen en zieken. Zij behoorden tot kloosterorden en broederschappen, in het bijzonder van de Orde der Augustinessen (de Gasthuiszusters en de Zwartzusters) en de Orde der Minderbroeders (de Grauwzusters en de Alexianen of Cellenbroeders), en  waren werkzaam zowel in ziekenhuizen als daarbuiten.

Hun caritatieve activiteiten waren enerzijds van geestelijke aard (zielenheil, mededogen, berusting en geloof in een bovennatuurlijke genezing), anderzijds van lichamelijke aard (lichaamsverzorging, voeding, behandeling van gekwetsten, begraving van overledenen, enz.).

Tegen het eind van het Ancien Régime en vooral na de Franse Revolutie, gingen de stadsoverheden de noodzaak inzien van een meer medisch-professionele en georganiseerde zorgverstrekking. In het zog van de Franse omwenteling werden zorginstellingen geseculariseerd en geprofessionaliseerd. De religieuzen bleven evenwel hun verzorgende taken vervullen, tot ook hun dienstbaarheid aan hervorming werd onderworpen, met name onder invloed van een Florence Nightingale of een Constance Teichmann. Het leidde in het begin van de 20^ste eeuw tot het oprichten van scholen voor verpleegkunde, met de  ‘Beroepsschool voor Ziekenverpleging’ en het ‘St. Berlindisinstituut’. De opgeleide verpleegkundigen konden nu, samen met de artsen, de vernieuwingen in de geneeskunde implementeren bij de zieken. Het gaf de aanzet tot de hedendaagse gezondheidszorg, die wij nu kennen.

De tentoonstelling poogt de diverse stappen in de ontwikkeling van de caritas en zorg voor zieken in beeld te brengen. Ook het ontstaan (en verdwijnen) van een aantal ziekten en ziekenhuizen komt aan bod.

De tentoonstelling focust eveneens op de wijze waarop kunstenaars  tegenwoordig deze caritas op een pakkende wijze weten te treffen en te  verbeelden.